3 Weken Albanië: Van de Ruige Alpen tot de Ionische Rivièra

Welkom in Albanië! Na de landing op Tirana International Airport neem je een taxi of de Rinas Express-bus naar het bruisende stadscentrum. Tirana verrast direct door haar energie, felgekleurde gevels, weelderige stadsparken en een intrigerende mix van Ottomaanse, Italiaanse en communistische architectuur. Nadat je bent ingecheckt bij je accommodatie, wandel je naar het gigantische Skanderbegplein, het kloppende hart van de stad. Hier bewonder je de historische Et'hem Bey-moskee met haar verfijnde fresco's en het imposante mozaïek op de gevel van het Nationaal Historisch Museum. In de namiddag wandel je langs de vernieuwde Piramide van Tirana — ooit gebouwd als eerbetoon aan dictator Enver Hoxha, nu een modern uitkijkpunt dat je gratis kunt beklimmen voor een prachtig uitzicht over de stad. Sluit je eerste dag af in de hippe wijk Blloku, die tijdens het communisme verboden terrein was voor gewone burgers en alleen toegankelijk was voor de partijtop. Tegenwoordig barst het er van de levendige terrassen. Schuif voor je eerste avondmaal aan bij Era Restaurant in Blloku voor uitstekende traditionele Albanese gerechten zoals 'Tavë Kosi' (lamsvlees uit de oven met yoghurt).

Vandaag duik je dieper in het fascinerende en soms duistere verleden van Albanië, gecombineerd met frisse berglucht net buiten de stad. Na een sterke espresso en een vers ontbijt neem je een taxi of de stadsbus naar de oostelijke rand van Tirana. Hier ligt Bunk'Art 1, een gigantisch ondergronds atoombunkercomplex van vijf verdiepingen dat in de jaren '70 in het grootste geheim werd uitgehouwen in de berg voor de communistische elite. De tentoonstellingen in de tientallen kamers geven een aangrijpend beeld van het dagelijks leven onder het paranoïde regime. Direct naast de uitgang van de bunker ligt het basisstation van de Dajti Ekspres. Stap in deze Oostenrijkse kabelbaan die je in vijftien minuten over bossen en boerderijen naar een hoogte van ruim 1.000 meter op de berg Dajti zweeft. Boven geniet je van een weids panorama over heel Tirana en kun je een mooie wandeling maken over de bergkam. In de late namiddag keer je terug naar de stad voor een bezoek aan de Pazari i Ri (de Nieuwe Bazaar) en een verfijnd 'slow food' diner bij het bekroonde restaurant Mullixhiu aan de rand van het Grote Park.

Vandaag laat je de hoofdstad achter je en reis je noordwaarts richting Shkodër, de culturele hoofdstad van Noord-Albanië en de uitvalsbasis voor de Albanese Alpen. Onderweg maak je een bijzondere tussenstop voor een onvergetelijke lunch bij Mrizi i Zanave Agroturizëm in het dorpje Fishtë (vooraf reserveren is een must!). Dit boerderijrestaurant wordt internationaal geprezen om zijn creatieve gerechten met 100% lokale seizoensproducten uit de directe omgeving. Na deze culinaire belevenis vervolg je de route naar Shkodër, een stad met een opvallend ontspannen sfeer waar iedereen zich per fiets verplaatst. In de middag huur je zelf een fiets in het historische voetgangersgebied Rruga Kole Idromeno en trap je langs de oevers van het uitgestrekte Meer van Shkodër naar het dorpje Shirokë. Aan het einde van de middag beklim je de steile heuvel naar het imposante Kasteel van Rozafa. Vanaf de eeuwenoude Illyrische en Venetiaanse kasteelmuren heb je bij zonsondergang een magisch 360-graden uitzicht over het samenvloeien van de rivieren Drin, Buna en Kir, het meer en de grillige toppen van de Vervloekte Bergen aan de horizon.

Zet je wekker vroeg, want vandaag staat een van de mooiste reisdagen van de Balkan op het programma. Je laat je grote koffer of backpack achter bij je accommodatie in Shkodër en neemt alleen een dagrugzak mee voor twee nachten in de bergen. Om 06:30 uur vertrek je per minibus door het berglandschap naar de stuwdam van Koman. Hier stap je aan boord van een traditionele longtailboot of veerboot voor een adembenemende tocht over het Komanimeer. Het smalle stuwmeer kronkelt tussen loodrechte kalkstenen kliffen door, waardoor het sprekend lijkt op de Noorse fjorden. Halverwege maakt je boot een omweg naar de Shala-rivier (Lumi i Shalës), een afgelegen kloof met ijskoud, felblauw smeltwater en witte kiezelstranden die alleen per boot bereikbaar is. Na een verfrissende duik vaar je verder naar de eindhalte Fierza. Vanaf daar brengt een minibusje je langs de kristalheldere rivierbedding omhoog het Nationaal Park Valbona in. De middag besteed je aan een ontspannen wandeling naar het oude dorp en het turquoise meer van Xhemës, omringd door de torenhoge pieken van de Albanese Alpen.

Dit is het absolute sportieve hoogtepunt van je rondreis: de beroemde bergtrektocht van Valbona naar Theth, onderdeel van het grensoverschrijdende 'Peaks of the Balkans'-pad. Je guesthouse geeft je vroeg in de ochtend een goedgevulde lunchbox mee en zet je af bij het startpunt aan het einde van de geasfalteerde weg in Rragam. De wandeling van circa 15 tot 17 kilometer (6 tot 8 uur lopen) begint over een witte rivierbedding en slingert vervolgens door schaduwrijke beukenbossen en langs bergweiden gestaag omhoog. Onderweg kun je bij het houten berghutje Simoni Café even op adem komen met een vers gezette bergthee of koude frisdrank. Het laatste stuk naar de Valbona-pas (1.795 meter) is steil, maar zodra je de bergkam bereikt, word je beloond met een onvergetelijk panorama over zowel de Valbona- als de Theth-vallei. Na een fotostop en picknick op het hoogste punt zet je de lange, rotsachtige afdaling in naar het geïsoleerde bergdorp Theth. Met vermoeide benen maar een voldaan gevoel kom je aan bij je gastvrije guesthouse in de groene vallei.

Na de stevige inspanning van gisteren mag je vandaag in een rustiger tempo de wonderen van de Theth-vallei ontdekken. Je begint de ochtend met een wandeling door het fotogenieke dorpje, met als bekendste beeld het charmante houten kerkje van Theth uit 1892, prachtig gelegen op een open veld met de grillige bergwanden op de achtergrond. Vlakbij bezoek je de Kulla e Ngujimit (de verzoeningstoren). In deze stenen toren met schietgaten zochten mannen vroeger maandenlang bescherming wanneer hun familie verwikkeld was in een bloedwraakvete volgens de eeuwenoude 'Kanun'-wetten; de kleinzoon van de laatste bewoner vertelt hier nog altijd de indrukwekkende verhalen over. Vervolgens wandel je in ongeveer drie kwartier langs de rivier naar de 30 meter hoge Grunas-waterval, waar het smeltwater met donderend geraas van de rotswand stort. Daarna volg je het schilderachtige pad langs de diepe Grunas-canyon verder naar het dorpje Nderlysaj, vanwaar je omhoog wandelt naar de Syri i Kaltër (de Blue Eye van Theth): een betoverend natuurlijk rotzwembad met smaragdgroen en kobaltblauw water midden in de bergwildernis.

In de ochtend neem je de minibus vanuit Theth over de spectaculaire haarspeldbochten van de Qafa e Thores-bergpas terug naar Shkodër. Hier haal je je achtergelaten bagage (en je huurauto) weer op en rijd je zuidwaarts richting het historische bergstadje Krujë, dat hoog tegen de flanken van de Sari Salltik-berg ligt geplakt. Krujë heeft een bijzondere plek in het hart van elke Albanees: vanuit dit strategische kasteel hield de nationale volksheld Gjergj Kastrioti (beter bekend als Skanderbeg) in de 15e eeuw maar liefst 25 jaar lang het machtige Ottomaanse leger tegen. Je verkent het uitgestrekte kasteelterrein met het indrukwekkende Skanderbeg Museum en het uitstekende Etnografisch Museum, gevestigd in een origineel Ottomaans herenhuis uit 1764. Daarna slenter je door de Pazari i Vjetër, een van de oudste met kinderkopjes geplaveide bazaars van Albanië. In de houten winkeltjes weven ambachtslieden nog met de hand traditionele wollen tapijten en maken ze zilveren filigraansieraden. Vanaf je hotelterras geniet je 's avonds van een panoramisch uitzicht dat bij helder weer reikt tot aan de Adriatische Zee.

Na het ontbijt daal je af uit de bergen van Krujë en zet je koers naar het zuiden, waar de Adriatische Zee langzaam overgaat in de Ionische Zee. Onderweg maak je een culturele stop bij het archeologische park van Apollonia nabij Fier. Deze oude Grieks-Romeinse stad werd gesticht in 588 voor Christus en groeide uit tot een bloeiend centrum van filosofie waar zelfs de jonge Romeinse keizer Augustus studeerde. Omdat de ruïnes rustig op een glooiende heuvel tussen de olijfbomen liggen, wandel je hier vrijwel alleen langs het imposante monument van de Agonothetes, het Odeon en het middeleeuwse Mariaklooster. Vervolgens rijd je door naar de lagune van Narta, net ten noorden van Vlorë. Via een fotogenieke, 270 meter lange houten loopbrug wandel je over het ondiepe water naar het beboste eilandje Zvërnec, waar een eeuwenoud Byzantijns klooster verscholen ligt tussen de hoge cipressen. Aan het eind van de middag bereik je de levendige kuststad Vlorë. Maak een avondwandeling over de met palmbomen omzoomde Lungomare-boulevard en proef verse zeevruchten aan het water.

Vandaag begint het kustgedeelte van je reis pas echt en wacht een van de meest spectaculaire autoroutes van Zuid-Europa. Vanuit Vlorë rijd je langs de baai omhoog het Nationaal Park Llogara in. De weg kronkelt door dichte dennenbossen naar de top van de Llogarapas op 1.027 meter hoogte. Op het hoogste punt ontvouwt zich plotseling een adembenemend panorama: recht onder je duiken de steile bergwanden duizend meter de diepte in naar de felblauwe Ionische Zee en de witte stranden van Palasë. Voordat je aan de afdaling begint, maak je vanaf de pas een geweldige ochtendwandeling van circa 2 tot 3 uur over de bergkam (de Caesar's Pass trail) en proef je bij een van de bergrestaurants de beroemde lokale yoghurt met walnoten en berghoning. Daarna daal je af naar het charmante kustdorp Dhërmi. Verken aan het einde van de middag de geplaveide steegjes van het oude bovendorp (Old Dhërmi) met zijn witte huisjes, bloemrijke binnenplaatsen en het hooggelegen blauw-witte Mariaklooster, gevolgd door een verfrissende duik bij het strand van Drymades.

Na het ontbijt rijd je een klein stukje zuidwaarts voor een van de mooiste kustwandelingen van Albanië: het afgelegen Gjipe Beach. Omdat er geen geasfalteerde weg naar het strand loopt, parkeer je de auto bovenaan de klif en wandel je in ongeveer 30 tot 40 minuten over een rotsachtig kustpad naar beneden. Het strand ligt dramatisch ingeklemd aan de monding van de diepe Gjipe-kloof, waar 70 meter hoge roodbruine rotswanden oprijzen achter het helderblauwe water. Neem eerst de tijd om een stuk door de ruige kloof zelf te wandelen en koel daarna af in de kristalheldere zee. In de middag rijd je door naar de ontspannen kustplaats Himarë. Voordat je naar de boulevard gaat, bezoek je eerst Himarë Kasteel (Kala e Himarës), het half verlaten oude dorp bovenop een rotsachtige heuvel. Terwijl je hier langs eeuwenoude stenen huizen, vijgenbomen en Byzantijnse kerkjes wandelt, heb je een fantastisch uitzicht over de baaien van Livadhi en Himarë. Sluit de dag af met Grieks-Albanese gerechten zoals souvlaki en gegrilde feta bij de geliefde Taverna Lefteri in het centrum.

Vandaag verken je de grillige rotskust van Himarë vanaf het water! De baaien rondom Himarë staan bekend om hun kalme, glasheldere water en verborgen grotten waar geen wegen naartoe leiden. In de ochtend huur je een zeekajak (of sluit je aan bij een begeleide kajaktocht vanaf het strand van Himarë of Potam) en peddel je langs de hoge kalksteenkliffen zuidwaarts naar het afgelegen Filikuri Beach. Dit idyllische strand is uitsluitend over het water bereikbaar en vormt een geweldige plek om te snorkelen. Na je sportieve ochtend op het water maak je na de lunch een kort uitstapje van een kwartiertje rijden naar de schilderachtige baai van Porto Palermo. Op een groen schiereiland midden in de baai staat het driehoekige kasteel van de beruchte Ottomaanse heerser Ali Pasha uit het begin van de 19e eeuw. Je kunt dwalen door de donkere gewelven en vanaf het dakterras uitkijken over de oude onderzeebootbunker aan de overkant van de baai. Breng de rest van de middag ontspannen door op het brede kiezelstrand van Livadhi of Jale.

Je vervolgt je kustroute langs de Ionische Zee richting het zuidelijkste puntje van Albanië, een traject vol olijfgaarden, terrasvormige heuvels en schitterende vergezichten. Je eerste stop is het hooggelegen spookdorp Oud-Qeparo (Qeparo i Sipërm). Terwijl de meeste bewoners decennia geleden naar de kust verhuisden, bleef dit labyrint van geplaveide steegjes en verweerde stenen herenhuizen hoog op de berghelling prachtig bewaard. Een wandeling hier voelt alsof de tijd heeft stilgestaan. Iets verderop rijd je naar het dorp Borsh, dat niet alleen het langste strand van de Rivièra heeft (7 kilometer), maar ook een uniek restaurant: Restaurant Ujvara, dat letterlijk bovenop kabbelende natuurlijke watervallen is gebouwd. Na een kop koffie of lunch tussen het stromende bergwater stop je voor een middagduik bij het rustige strand van Lukovë (Shpella Beach). Aan het eind van de middag kom je aan in de bruisende badplaats Sarandë. Rijd tegen zonsondergang omhoog naar het Kasteel van Lëkurësi voor een spectaculair uitzicht over de baai van Sarandë en het Griekse eiland Corfu.

Ga vandaag op tijd op pad om de drukte voor te zijn bij een van de belangrijkste historische schatten van de Balkan: het Nationaal Park Butrint, dat op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Deze eeuwenoude ruïnestad ligt op een groen, schaduwrijk schiereiland in het Butrintmeer en vertelt 2.500 jaar geschiedenis. Tijdens een wandeling van twee uur onder de eucalyptusbomen kom je langs een Grieks amfitheater uit de 3e eeuw voor Christus, Romeinse badhuizen, een vroegchristelijke basiliek, een doopkapel met prachtige mozaïekvloeren en een Venetiaans kasteel. Rond het middaguur schuif je aan bij The Mussel House aan de oever van het Butrintmeer; dit meer staat bekend om de beste mosselkwekerijen van het land en je kunt hier met een houten bootje mee het water op om te zien hoe ze gekweekt worden, gevolgd door een verse mossellunch. In de middag neem je een verfrissende duik bij het heldere water van Ksamil of huur je een waterfiets of supboard om naar de vier kleine groene rotseilandjes voor de kust te peddelen.

Je neemt afscheid van de Ionische kust en trekt het bergachtige achterland van Zuid-Albanië in. Op een halfuurtje rijden van Sarandë maak je een stop bij een uniek natuurwonder: Syri i Kaltër (de Blue Eye van het zuiden). Uit een onderwatergrot van meer dan vijftig meter diep borrelt hier met enorme kracht ijskoud, kristalhelder bronwater van 10 graden omhoog. Vanaf het uitkijkplatform boven de bron zie je een bijna hypnotiserende donkerblauwe pupil omringd door felgroene waterplanten, midden in een weelderig bos vol libellen. Na een wandeling langs het blauwe riviertje rijd je over de Muzina-bergpas naar de brede Drino-vallei, waar Gjirokastër tegen de steile flanken van het Gjërë-gebergte ligt. Deze UNESCO-werelderfgoedstad staat bekend als de 'Stad van Steen' vanwege haar honderden karakteristieke Ottomaanse verdedigingshuizen met zware grijze leistenen daken. In de middag dwaal je door de prachtig gerestaureerde Oude Bazaar en bezoek je het indrukwekkende Zekate Huis uit 1812, een meesterwerk van Ottomaanse architectuur met dubbele torens en beschilderde houten plafonds.

Vandaag neem je uitgebreid de tijd om de rijke geschiedenis en de omgeving van Gjirokastër te ontdekken. Je begint de ochtend bij het kolossale Kasteel van Gjirokastër, dat hoog op een rotsrichel boven de stad uittorent. Binnen de dikke vestingmuren wandel je door een enorme gewelfde galerij met historische kanonnen en tanks, bekijk je een Amerikaans spionagevliegtuig uit de Koude Oorlog en geniet je bij de klokkentoren van het mooiste uitzicht over de leistenen daken van de stad. Daarna bezoek je het Skenduli Huis, waar de negende generatie van de familie je vol passie rondleidt door de bruidskamer, de hamam en de ondergrondse bunker. In de namiddag trek je je wandelschoenen aan voor een prachtige tocht van 1,5 tot 2 uur vanuit de wijk Dunavat door de ongerepte kloof achter de stad naar de overblijfselen van de Ali Pasha-brug (Ura e Ali Pashës). Dit afgelegen stenen aquaduct uit het begin van de 19e eeuw voorzag ooit het kasteel van bergwater en ligt op een schitterende, ruige plek tussen de rotswanden.

Je verlaat Gjirokastër en volgt een van de mooiste wegen van het binnenland: langs de oevers van de Vjosa, de allerlaatste grote wilde rivier van Europa die onlangs werd uitgeroepen tot Nationaal Park. De turquoise rivier kronkelt vrij door de vallei met op de achtergrond de grillige rotswanden van het Nëmërçka-gebergte. Je bestemming is het groene en gastvrije stadje Përmet, dat bekendstaat om zijn rozen, slow-food traditie en natuurschoon. Op een kwartiertje rijden buiten het stadje liggen de beroemde thermale baden van Bënjë (Llixhat e Bënjës). Aan de voet van een charmante, 18e-eeuwse Ottomaanse stenen boogbrug (Ura e Katiut) borrelen meerdere zwavelhoudende warmwaterbronnen van circa 26 tot 30 graden omhoog in stenen natuurbaden. Nadat je heerlijk hebt gebadderd met uitzicht op de bergen, trek je je waterschoenen aan om achter de brug de spectaculaire Lengarica-canyon in te waden. Tussen de honderd meter hoge, smalle rotswanden wandel je door het ondiepe water van deze adembenemende kloof. Sluit de dag in Përmet af bij het authentieke familierestaurant Antigonea.

Vandaag beleef je het Nationaal Park Vjosa van heel dichtbij! In de ochtend staat er een onvergetelijke raftingtocht op het programma over het kristalheldere water van de Vjosa-rivier. Onder begeleiding van ervaren lokale gidsen peddel je dwars door ongerepte kloven, langs groene rivieroevers, verborgen bronnen en kleine eilandjes. De stroomversnellingen (klasse II tot III) bieden precies de juiste mix van actie en plezier, terwijl je onderweg kunt zwemmen in de stroming en geniet van de absolute stilte van de natuur. Terug in het stadje Përmet beklim je de Gur i Qytetit (de Stadsrots), een reusachtige vrijstaande rotsformatie direct aan de oever van de rivier met een panoramisch uitkijkpunt bovenop. In de namiddag maak je vanuit Përmet een korte maar prachtige wandeling van een halfuur bergopwaarts naar het autovrije stenen dorpje Leusë. Hier staat de 18e-eeuwse Maria-Hemelvaartkerk (Kisha e Shënodllisë), een van de mooiste orthodoxe kerken van Zuid-Albanië, waarvan de muren en het plafond van boven tot onder bedekt zijn met eeuwenoude, levendige fresco's en een houtsnijwerk-iconostase.

Na het ontbijt laat je de Vjosa-vallei achter je en rijd je richting Centraal-Albanië naar Berat, een van de oudste continu bewoonde steden ter wereld en bekroond met een plek op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Zodra je de stad nadert, begrijp je direct waar de bijnaam 'Stad van de Duizend Ramen' vandaan komt: in de historische wijken Mangalem en Gorica, gescheiden door de Osum-rivier, lijken de sneeuwwitte Ottomaanse huizen met hun talloze bruin-omlijste ramen bovenop elkaar gestapeld tegen de steile heuvels. In de ochtend en vroege middag verken je het uitgestrekte Kasteel van Berat (Kala). In tegenstelling tot de meeste kastelen is dit nog altijd een levendige wijk waar families wonen tussen Byzantijnse kerkjes, moskeeënruïnes en geplaveide steegjes. Mis binnen de muren het Onufri Iconografisch Museum niet, met schitterende 16e-eeuwse religieuze kunst. Aan het einde van de middag maak je een uitstapje naar Cobo Winery aan de voet van de heilige berg Tomorr voor een rondleiding en proeverij van inheemse Albanese druivensoorten zoals Puls en Shesh i Zi.

Vandaag trek je vanuit Berat diep het ruige binnenland van de regio Skrapar in naar een van de meest indrukwekkende geologische wonderen van het land: de Osumi-kloof (Kanionet e Osumit). Een schilderachtige bergweg voert je in ruim een uur langs het stadje Çorovodë naar deze 26 kilometer lange kloof, die miljoenen jaren geleden door de Osum-rivier in het kalksteenplateau is uitgesleten. De loodrechte rotswanden rijzen op sommige plekken meer dan 80 meter boven het smaragdgroene water uit, vol watervallen en bijzondere rotsformaties. Je stopt eerst bij de hoge panoramische uitkijkpunten bovenop de rand van de kloof, zoals bij de 'Bruidsgat'-rotsformatie (Vrima e Nuses). Vervolgens daal je af naar de rivierbedding om te gaan canyoning en river-tubing of een avontuurlijke wandeling door het ondiepe water van de kloof te maken (in het voorjaar kun je hier ook geweldig raften). Op de terugweg stop je voor een verfrissende duik bij de Bogova-waterval, waar ijskoud bergwater in een diepblauw natuurlijk bad midden in het bos stort.

Voor de laatste etappe van je rondreis zet je koers naar het oosten van Albanië, tegen de grens met Noord-Macedonië. Hier ligt het Meer van Ohrid, met een leeftijd van ruim drie miljoen jaar het oudste en een van de diepste meren van Europa. Je eerste stop aan het kristalheldere water is het schilderachtige vissersdorpje Lin, dat op een klein groene heuvelschiereiland in het meer uitsteekt. Wandel door de bloemrijke straatjes met rode dakpannen omhoog naar de top van het schiereiland. Hier vind je niet alleen een waanzinnig uitzicht over het hele meer, maar ook de overblijfselen van een vroegchristelijke basiliek uit de 6e eeuw met verfijnde vloermozaïeken. Vervolgens rijd je langs de oever naar Pogradec en het nabijgelegen natuurpark Drilon. Dit groene park vol treurwilgen, houten bruggetjes en zwanen wordt gevoed door ondergrondse bronnen uit het Prespameer. Maak hier een ontspannen roeitochtje over de spiegelgladde waterkanalen en proef tijdens een lunch aan het water de beroemde 'Koran' (Ohrid-forel), een vissoort die nergens anders ter wereld voorkomt.

Je drieweekse avontuur door Albanië loopt ten einde. Na een rustig ontbijt met uitzicht over het Meer van Ohrid rijd je via de schilderachtige Krraba-bergpas terug richting Tirana. Als je vlucht in de namiddag of avond vertrekt, maak je onderweg nog een laatste stop bij het middeleeuwse Kasteel van Petrelë, dat spectaculair bovenop een puntige rotsheuvel ten zuiden van Tirana balanceert. Vanaf de kasteeltoren uit de 6e eeuw heb je onder het genot van een kop koffie een prachtig overzicht over de groene Erzen-vallei en de olijfgaarden. Eenmaal terug in het centrum van Tirana heb je nog tijd om het aangrijpende museum House of Leaves (het voormalige hoofdkwartier van de geheime dienst Sigurimi) te bezoeken en op zoek te gaan naar laatste culinaire souvenirs, zoals wilde bergthee (Çaj Mali), biologische olijfolie of een fles gerijpte raki. Daarna rijd je naar de luchthaven van Tirana, lever je de huurauto in en stap je vol onvergetelijke herinneringen aan de Albanese bergen, stranden en gastvrijheid op het vliegtuig terug naar Nederland.