3 Weken Georgië: Van de Hoge Kaukasus tot eeuwenoude wijnvalleien

Welkom in Georgië! Na aankomst op de internationale luchthaven van Tbilisi reis je in een halfuur naar het historische centrum. Nadat je bent ingecheckt en opgefrist bij je accommodatie, duik je direct de sfeervolle straatjes van Oud-Tbilisi in. Wandel langs de karakteristieke negentiende-eeuwse huizen met hun kleurrijke, houtgesneden hangende balkons en steek de moderne glazen Vredesbrug over. Bij het vallen van de avond wandel je naar de historische wijk Abanotubani, waar je de koepelvormige zwavelbaden ziet dampen en de verborgen Leghvtakhevi-waterval midden in de stad bezoekt. Sluit je eerste dag af met een authentiek Georgisch welkomstdiner bij Shavi Lomi of Salobie Bia, waar je voor het eerst kennismaakt met khinkali (gevulde deegbuideltjes), khachapuri (kaasbrood) en een glas lokale Saperavi-wijn.

Vandaag verken je Tbilisi te voet en vanuit de lucht. Start de ochtend bij de scheve klokkentoren van het Gabriadze-poppentheater en neem vervolgens de kabelbaan vanuit Rike Park omhoog naar het eeuwenoude Narikala-fort. Wandel over de bergkam naar het reusachtige standbeeld van Kartlis Deda (Moeder Georgië) voor een panoramisch uitzicht over de stad en de Mtkvari-rivier. Daal te voet af naar de Nationale Botanische Tuin of bezoek de monumentale Sameba-kathedraal. In de middag steek je de rivier over naar de hippe wijk Chugureti en de vlooienmarkt op de Dry Bridge, waar verkopers Sovjet-relikwieën, antiek en kunst uitstallen. Aan het einde van de middag ontspan je een uur in een privé-zwavelbad met warm, mineraalrijk bronwater bij Chreli Abano. 's Avonds borrel en eet je tussen de locals op het levendige plein van Fabrika, een voormalige Sovjet-naaifabriek.

Je laat de hoofdstad achter je en trekt oostwaarts naar Kachetië, de beroemdste wijnstreek van het land. Onderweg kan een stop bij het afgelegen zesde-eeuwse David Gareja-grottenklooster op de halfwoestijnachtige grens met Azerbeidzjan worden ingepland, of je reist direct naar het serene Bodbe-klooster. Dit fraai aangelegde kloostercomplex ligt tussen de cipressen en herbergt het graf van de heilige Nino, die het christendom naar Georgië bracht. Vanaf hier wandel je in een halfuur naar Sighnaghi, een schilderachtig ommuurd bergstadje met rode pannendaken en kinderkopjesstraten. Beklim de achttiende-eeuwse stadsmuren en wachttorens voor een adembenemend uitzicht over de uitgestrekte Alazani-vallei en de besneeuwde toppen van de Grote Kaukasus aan de horizon. Sluit de dag af met een uitgebreide wijnproeverij en diner op het panoramaterras van Pheasant's Tears.

Vandaag duik je diep in de achtduizend jaar oude Georgische wijntraditie, die op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Je daalt af in de vruchtbare Alazani-vallei op weg naar Telavi, de hoofdstad van Kachetië. Onderweg bezoek je het vorstelijke negentiende-eeuwse landgoed van prins Alexander Chavchavadze in Tsinandali, waar je door de Engelse landschapstuin wandelt en een glas witte Tsinandali proeft in de historische enotheek. Vervolgens bezoek je het indrukwekkende zestiende-eeuwse fort van Gremi, dat trots op een rots boven de vallei uittorent. In de middag schuif je aan bij een traditioneel familiewijnhuis, waar de wijnmaker je laat zien hoe druiven met schil en pitten maandenlang ondergronds rijpen in aardewerken qvevri-potten. Je proeft de karakteristieke amberkleurige wijnen en leert zelf churchkhela (Georgische notensnoepjes in ingedikt druivensap) of vers brood in een ronde klei-oven (tone) maken.

Een van de mooiste ritten van de reis staat op het programma. Vanuit Telavi steek je de beboste Gombori-pas over en bezoek je eerst de elfde-eeuwse Alaverdi-kathedraal. Vervolgens draai je de beroemde Georgische Militaire Weg op, die dwars door het hart van de Grote Kaukasus naar het noorden slingert. Je stopt bij het zeventiende-eeuwse Ananuri-fort, dat schitterend gelegen is aan het turquoise stuwmeer van Zhinvali. Naarmate de weg hoger klimt langs het skidorp Gudauri, worden de bergwanden steiler en ruiger. Vlak voor het hoogste punt van de Jvari-pas (2395 meter) stop je bij het panoramische Vriendschapsmonument uit het Sovjettijdperk, dat op de rand van een duizelingwekkend ravijn prijkt. Aan het einde van de middag rol je Stepantsminda (Kazbegi) binnen, omringd door dramatische bergreuzen.

Sta vroeg op en kijk direct uit je raam: in de heldere ochtenduren is de besneeuwde top van de uitgedoofde vulkaan Mount Kazbek (5054 meter) meestal volledig wolkvrij. Na het ontbijt trek je je wandelschoenen aan voor de klim vanuit het dorp door het berkenbos naar de iconische veertiende-eeuwse Gergeti Triniteitskerk op 2170 meter hoogte. Het contrast van het eeuwenoude stenen kerkje tegen de achtergrond van de gigantische gletsjers en rotswanden is onvergetelijk. Actieve wandelaars kunnen vanaf de kerk nog enkele uren doorstijgen over de groene bergrug richting de Sabertse-pas voor een dichterbij gelegen blik op de Gergeti-gletsjer. In de namiddag maak je een kortere wandeling door de dramatische Dariali-kloof naar de bulderende grote en kleine Gveleti-watervallen, verscholen tussen ruige rotsformaties.

Vandaag verken je een van de mooiste alpiene zijdalen van de regio Kazbegi. Met een 4x4-auto rijd je door de smalle Sno-vallei naar het geïsoleerde bergdorp Juta op 2200 meter hoogte, een van de hoogstgelegen dorpen van de regio. Vanaf het dorp klim je steil omhoog langs berghut Fifth Season en zet je koers door een bloemrijke vallei met kabbelende gletsjerbeken naar de voet van het Chaukhi-massief. Deze grillige rotspieken met zeven scherpe tanden worden niet voor niets de 'Dolomieten van Georgië' genoemd. Je wandelt tot aan het kleine alpiene Chaukhi-meer (2550 meter) of klimt nog een stuk door richting de Chaukhi-pas voor een magnifiek panorama. Als alternatief kun je kiezen voor een vlakkere maar even indrukwekkende wandeling door de verlaten Truso-vallei langs kalksteenterrassen, borrelende mineraalbronnen en het Abano-klooster.

Je daalt vandaag af uit de Hoge Kaukasus en reist westwaarts richting de regio Imereti. Onderweg maak je een stop bij Mtskheta, de oude spirituele hoofdstad van Georgië. Hoog op een heuvel prijkt het zesde-eeuwse Jvari-klooster, vanwaar je een iconisch uitzicht hebt op de samenvloeiing van de twee gekleurde rivieren Mtkvari en Aragvi, en beneden bezoek je de majestueuze Svetitskhoveli-kathedraal. Vervolgens rijd je naar Uplistsikhe nabij Gori: een fascinerende rotsstad uit de vroege ijzertijd. Je klautert hier over geërodeerde zandsteenpaden door een labyrint van uitgehakte grotwoningen, wijnpersen, heidense tempels en ondergrondse tunnels. Aan het einde van de middag kom je aan in Kutaisi, een van de oudste continu bewoonde steden ter wereld en de ontspannen toegangspoort tot West-Georgië.

De omgeving van Kutaisi staat bekend om zijn weelderige karstlandschap, diepe kloven en middeleeuwse architectuur. In de ochtend bezoek je de indrukwekkende Prometheusgrot (Kumistavi), waar je een wandeling van anderhalve kilometer maakt langs reusachtige, sfeervol verlichte ondergrondse zalen vol stalactieten en stalagmieten. Daarna rijd je door naar de smaragdkleurige Martvili-kloof of de spectaculaire Okatse-kloof, waar een hangend wandelpad hoog langs een verticale rotswand boven de afgrond zweeft. In de namiddag keer je terug naar Kutaisi voor een bezoek aan het twaalfde-eeuwse Gelati-klooster. Dit door koning David de Bouwer gestichte academiecomplex bezit enkele van de best bewaarde en kleurrijkste middeleeuwse fresco's van de hele Kaukasus. Sluit de dag af met een wandeling langs de imposante Colchis-fontein in het hart van Kutaisi.

Vandaag reis je naar Svaneti, de meest mystieke en ruige bergprovincie van Georgië, waar een eigen taal wordt gesproken en eeuwenoude tradities bewaard zijn gebleven. Voordat je Kutaisi verlaat, loop je nog even over de levendige Groene Bazaar om vers fruit, gedroogde pruimen en kruiden in te slaan voor de bergen. Daarna volgt een adembenemende rit naar het noorden. Bij de gigantische Enguri-stuwdam — een van de hoogste boogdammen ter wereld — slaat het water felblauw uit tussen de groene bergen. Vervolgens slingert de smalle bergweg urenlang langs de kolkende Enguri-rivier, watervallen en steile kliffen omhoog. Zodra je Mestia (1500 meter) nadert, doemen de eerste iconische Svan-verdedigingstorens uit de negende tot twaalfde eeuw op. Bezoek in de namiddag het fascinerende Svaneti Museum of History and Ethnography en bereid je rugzak voor op de komende vierdaagse trektocht.

Het grote wandelavontuur gaat van start! Met alleen een dagrugzak voor vier dagen (je grote tas blijft veilig achter in je accommodatie in Mestia) begin je aan de beroemde vierdaagse trektocht van Mestia naar Ushguli. Vanuit het centrum van Mestia klim je geleidelijk omhoog langs naaldbossen en bloemrijke alpenweiden richting het Guli-uitzichtpunt. Onderweg heb je een fantastisch zicht achterom op de iconische dubbele piek van de angstaanjagende berg Ushba (4710 meter). Het pad golft vervolgens aangenaam op en neer door de groene Mulakhi-vallei, waar authentieke kleine gehuchtjes met middeleeuwse stenen wachttorens tegen de berghellingen liggen geplakt. Na ongeveer zestien kilometer en vijf tot zes uur wandelen bereik je het rustige dorpje Zhabeshi (1680 meter). Hier word je met open armen ontvangen door een lokale Svan-familie met een overvloedige huisgemaakte maaltijd.

Na een stevig ontbijt vervolg je de trektocht. Vandaag staat een korte maar pittige klim op het programma van ongeveer elf kilometer. Vanuit Zhabeshi wandel je steil omhoog door dichte berken- en rododendronbossen over de flanken van de berg Tetnuldi (4858 meter). Zodra je boven de boomgrens uitkomt bij de pistes van het kleine Tetnuldi-skigebied, word je beloond met weidse vergezichten over de besneeuwde bergketens van Svaneti. Vanaf hier buigt het smalle wandelpad af in een diepe, afgelegen bergkloof waar geen reguliere auto's kunnen komen. Hoog boven de kolkende rivier wandel je tussen wilde alpenbloemen naar Adishi (2040 meter). Dit piepkleine, bijna verlaten dorpje telt slechts een handvol gezinnen die hier alleen in de zomermaanden wonen tussen afbrokkelende stenen torens; je stapt hier werkelijk terug naar de middeleeuwen.

De koninginnenetappe van de hele reis! Je vertrekt vroeg uit Adishi en wandelt langs de rivier recht op de gigantische ijswand van de Adishi-gletsjer af. Na een uur wacht een spannend obstakel: de ijskoude, snelstromende gletsjerrivier moet worden overgestoken. Omdat er geen brug is, steken lokale dorpelingen wandelaars hier te paard over naar de overkant. Daarna klim je zigzaggend tussen de alpenrozen omhoog naar de Chkhunderi-pas op 2655 meter hoogte. Op de pashoogte sta je oog in oog met het donderende ijs van de Adishi-gletsjer en de reusachtige pieken van de Kaukasus. Vervolgens daal je af in de vallei naar Khalde en Iprari. Vanaf Iprari wandel je het laatste traject (of neem je een korte lift) naar het magische Ushguli op 2100 meter hoogte: een verzameling van vier middeleeuwse dorpen vol torens aan de voet van de hoogste berg van Georgië.

Je wordt wakker in een van de hoogste continu bewoonde nederzettingen van Europa. In de ochtend verken je op je gemak het UNESCO-werelderfgoeddorp Ushguli. Je bezoekt het tiende-eeuwse Lamaria-klooster dat op een heuvel boven het dorp uittorent, met op de achtergrond de kolossale ijswand van de Shkhara (5193 meter, de hoogste berg van Georgië). Heb je nog energie in de benen, maak dan een prachtige, vrij vlakke vallei-wandeling (of rijd te paard) door de bloemenweiden naar de gletsjertong van de Shkhara, waar de Enguri-rivier uit een ijsgrot ontspringt. Na een uitgebreide lunch op een zonnig terras bij Cafe Koshki neem je een gedeelde 4x4-auto terug naar Mestia. Hier herenig je je met je bagage, geniet je van een welverdiende warme douche en proost je op de volbrachte trektocht bij Laila op het centrale plein.

Vandaag beleef je een van de meest absurde en prachtige klimaatwisselingen van de reis: in één dag daal je af van de besneeuwde bergreuzen van Svaneti naar de subtropische Zwarte Zeekust in de regio Adjara. Terwijl de bergweg naar beneden kronkelt via Zugdidi (waar je kort het paleis van de vorstelijke familie Dadiani kunt bekijken), maakt de alpiene vegetatie plaats voor theeplantages, bamboebossen, citrusbomen en palmen. In de middag arriveer je in Batumi, een bruisende en excentrieke kuststad waar belle-époque-architectuur naast futuristische wolkenkrabbers staat. Na de intensieve bergdagen strek je je benen langs de zeven kilometer lange Batumi Boulevard aan zee. Bewonder bij zonsondergang het beroemde bewegende kunstwerk van Ali en Nino: twee grote metalen beelden van een Azerbeidzjaanse jongen en een Georgische prinses die langzaam naar elkaar toe glijden en in elkaar versmelten.

Een heerlijke dag om de spieren rust te gunnen en volop te genieten van het milde zeeklimaat. In de ochtend neem je een taxi naar Mtsvane Kontskhi (de Groene Kaap) voor een bezoek aan de reusachtige Botanische Tuin van Batumi. Deze weelderige tuin ligt verspreid over steile groene heuvels die direct aflopen in de blauwe Zwarte Zee. Je wandelt hier urenlang door negen verschillende fytogeografische zones, van Japanse esdoorns en gigantische bamboebossen tot Australische eucalyptusbomen en Mexicaanse cactussen. In de middag duik je de zee in vanaf het kiezelstrand of struin je door de pastelkleurige straten rond het Europe Square en Piazza Square in Oud-Batumi. Aan het begin van de avond bezoek je de levendige vismarkt van Batumi: koop hier verse zeebaars, rode mul of garnalen en laat die direct ernaast voor een paar euro grillen in een restaurantje boven het water.

Voordat je de kust verlaat, kun je in de vroege ochtend nog een blik werpen op het Romeins-Byzantijnse fort van Gonio vlak bij de Turkse grens. Daarna reis je het binnenland in richting de beboste kloof van de Mtkvari-rivier en kom je aan in het kuuroord Borjomi. Deze stad in de Kleine Kaukasus is in de hele voormalige Sovjet-Unie beroemd om zijn vulkanische, koolzuurhoudende mineraalwater. De Russische Romanov-tsaren lieten hier in de negentiende eeuw hun zomerpaleizen en badhuizen bouwen. Wandel door het historische Centraal Park van Borjomi langs mooie smeedijzeren bruggen en proef het warme, licht zoute bronwater rechtstreeks uit de sierlijke glazen koepel van de Ekaterina-bron.Wandel vervolgens nog drie kilometer verder door het dennenbos langs de rivier om te baden in de openlucht-zwavelbaden midden in de natuur, of neem de retro-kabelbaan omhoog naar het plateau.

Trek vandaag je wandelschoenen weer aan voor een kennismaking met de Kleine Kaukasus. Het Borjomi-Kharagauli Nationaal Park is een van de grootste en best beschermde natuurgebieden van Europa, bedekt met oerbossen van sparren, beuken en tamme kastanjes. Nadat je een gratis wandelvergunning en routekaart hebt opgehaald bij het bezoekerscentrum van het park aan de rand van de stad, kies je een van de uitstekend gemarkeerde dagroutes. De Likani-voetpaden of het Nikoloz Romanov-pad bieden prachtige beklimmingen door stille, geurige naaldbossen naar open bergkammen waar je uitkijkt over een eindeloze groene zee van beboste heuvels. In de namiddag bezoek je het nabijgelegen Groene Klooster (Mtsvane Monastery), een negende-eeuws stenen kerkje dat idyllisch verscholen ligt in een diepgroene beekvallei. 's Avonds geniet je van de rust in het kuuroord.

Je reist zuidwaarts naar de historische grensregio Samtskhe-Javakheti, waar het landschap plotseling droger en ruiger wordt en diepe canyons het beeld bepalen. Je eerste stop is Akhaltsikhe, waar je het gigantische gerestaureerde Rabati-kasteel verkent. Dit fort weerspiegelt de bewogen geschiedenis van de streek met een unieke mix van een orthodoxe kerk, een Ottomaanse moskee met gouden koepel, een madrassa en een synagoge binnen dezelfde kasteelmuren. Daarna volg je de kronkelende Mtkvari-rivier langs het middeleeuwse Khertvisi-fort naar het absolute hoogtepunt van Zuid-Georgië: Vardzia. Deze adembenemende twaalfde-eeuwse grottenstad werd in opdracht van de legendarische koningin Tamar dertien verdiepingen hoog uitgehouwen in de steile rotswand van de Erusheti-berg. Je dwaalt urenlang door geheime trappenstelsels, wijnkelders, monnikencellen en de rijk beschilderde rotskerk met een beroemd fresco van koningin Tamar zelf.

Op de voorlaatste dag van je reis neem je niet dezelfde weg terug, maar kies je voor de avontuurlijke panoramaroute dwars over het hooggelegen vulkanische Javakheti-plateau (op 2000 meter hoogte) terug naar Tbilisi. Dit boomloze, weidse steppelandschap vol vulkanische kegels en kratermeren wordt ook wel het 'Georgische Arctische gebied' genoemd en vormt een belangrijk broedgebied voor pelikanen en ooievaars. Je passeert het grootste meer van Georgië, het Paravani-meer, en bezoekt aan de oever het vredige Poka Sint-Nino-klooster. De nonnen maken hier op ambachtelijke wijze fantastische schimmelkazen, chocolade en jam die je in hun kloosterwinkeltje kunt proeven en kopen. Na de afdaling via Tsalka kom je in de namiddag weer aan in Tbilisi. Neem het historische kabelbaantreintje (Funicular) naar Mtatsminda voor een laatste blik over de verlichte stad en vier je afscheidsavond.

Afhankelijk van de vertrektijd van je terugvlucht naar Amsterdam heb je vandaag nog tijd om de laatste verborgen parels van Tbilisi mee te pakken en culinaire souvenirs in te slaan. Begin de ochtend met een bezoek aan het monumentale kunstwerk 'De Kroniek van Georgië' (Chronicle of Georgia), gelegen op een heuvel boven de Tbilisi-zee (het grote stuwmeer aan de rand van de stad). Deze reusachtige, dertig meter hoge bronzen zuilen verbeelden koningen, helden en scènes uit het leven van Christus en worden ook wel het 'Stonehenge van Georgië' genoemd. Daarna struin je door de elegante Rustaveli Avenue en bezoek je een wijnwinkel zoals 8000 Vintages om een paar flessen authentieke qvevri-amberwijn en Svanetisch kruidenzout (Svanuri Marili) voor thuis te kopen. Vervolgens brengt een taxi je in een halfuur naar de luchthaven voor je terugvlucht.